Bir zamanlar Amazon bölgesiyle sınırlı olan Oropouche virüsü, 2023’ün sonlarından bu yana kapsamını genişletiyor. Uluslararası endişeye yol açıyor.
Virüs bu yıl Amerika’da 8.000’den fazla insan enfeksiyonuna neden oldu. Çoğu Brezilya’da ama ayrıca Peru, Bolivya, Kolombiya ve Küba’da da.
Temmuz ayında, Brezilya’daki yetkililer iki yetişkinin hastalıktan öldüğünü bildirdi . Virüsün yaklaşık 70 yıl önce tanımlanmasından bu yana ilk ölüm. Brezilyalı yetkililer ayrıca belirtelim ki, hamile bir kişiden fetüse yayıldığı gösterilen virüsün neden olduğu fetal ölüm ve malformasyon vakalarını da araştırıyor.
Hastalığa yönelik bir aşı veya tedavi olmadığını da ekleyelim.
İlginizi Çekebilir: Atlas Okyanusu’nun zıt taraflarında eşleşen dinozor ayak izleri bulundu
Oropouche virüsü ile ilgili bilmeniz gerekenler
Bu ayın başlarında, Pan-Amerikan Sağlık Örgütü, virüsün coğrafi yayılımını ve tarihsel olarak hafif ila orta şiddette semptomlara neden olduğu bilinen bir hastalıkta ölümcül vakaların meydana gelmesini gerekçe göstererek Oropouche için risk seviyesini ortadan yükseğe yükseltti.
23 Ağustos’ta da Dünya Sağlık Örgütü, virüsün bölgesel düzeyde yüksek, küresel düzeyde ise düşük halk sağlığı riskini doğrulayan bir not yayınladı.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, etkilenen bölgelerden dönen kişilerin yakın gözetim altında tutulmasını tavsiye etti. ABD, İspanya, İtalya ve Almanya’da Oropouche vakaları, Brezilya ve Küba’dan gelen gezginlerde tespit edildi.
Nature dergisi, Brezilya’nın Rio de Janeiro kentindeki Oswaldo Cruz Enstitüsü’nde halk sağlığı uzmanı olan ve şu anda Amerika’da yayılan Oropouche virüsünün kökenini inceleyen Gonzalo Bello ile görüştü.
Oropouche virüsü nedir?
Oropouche, Orthobunyavirus cinsinden bir virüs. Dengue, Zika, sarı humma veya chikungunya gibi daha iyi bilinen vektör kaynaklı virüslerden farklı çünkü sivrisinekler yerine genellikle bir tatarcık, Culicoides paraensis tarafından insanlara bulaşıyor. Ancak diğer vektörlerin de dahil olma olasılığını göz ardı edemeyiz. [Virüs, Culex quinquefasciatus sivrisineği de dahil olmak üzere diğer böceklerde bulunmuştur.]
Oropouche virüsü ne kadar zamandır var?
1955’te Karayipler’deki Trinidad ve Tobago’da keşfedildi. 1960’ta ilk olarak Brezilya’da bir tembel hayvandan alınan kan örneğinden tespit edildi. 1960’lardan beri, Amazon bölgesinde [Güney Amerika’da dokuz ülkeyi kapsayan geniş bir alan] insanlarda az çok aralıklı salgınlarda tanımlandı.
Bu yüzden buna yeniden ortaya çıkan bir virüs diyoruz. Çünkü endemik bir bölge olarak kabul edilen Amazon’da en azından onlarca yıldır dolaşıyor.
Belirtiler nelerdir?
Belirtiler, dang humması gibi diğer arbovirüslere benzerdir: ateş, baş ağrısı, kas veya eklem ağrısı, gözlerin arkasında ağrı, kusma ve mide bulantısı. Bu nedenle, yalnızca belirtilere dayanarak bir Oropouche enfeksiyonunu teşhis etmek çok zordur.
Gerçekten moleküler bir laboratuvar tanısına ihtiyacınız vardır. Birkaç vaka, nörolojik veya hemorajik belirtilerle daha şiddetli formlara dönüşebilir. Ancak çoğu vaka hafiftir ve yedi veya sekiz gün sonra iyileşir.
Oropouche virüsü daha tehlikeli hale mi geliyor? Bebeklerde anormal derecede küçük bir kafa olan mikrosefaliye neden olabilir mi?
İlk kez, mikrosefalili yeni doğanlarda yakın zamanda geçirilmiş bir enfeksiyonun göstergesi olan Oropouche’a karşı antikorların varlığı bulundu. Bu bir ilişki olduğunu düşündürüyor, ancak çalışmanın sınırlamaları nedeniyle, intrauterin yaşam sırasında enfeksiyon ile nörolojik malformasyonlar arasında nedensel bir ilişki kurmak mümkün olmadı.
Ancak fetal ve yeni doğan ölüm vakalarında anneden çocuğa bulaşma kanıtı oluşturmak mümkündü. Bir vakada, hamile bir kadında Oropouche semptomları vardı ve haftalar sonra fetal ölüm doğrulandı. Oropouche genomu fetüsün çeşitli organlarında tespit edildi.
Yakın zamanda gerçekleşen başka bir vakada, hamile bir kadında Oropouche pozitif çıktı. Bebek doğdu ancak günler sonra öldü. Otopsi, beyin de dahil olmak üzere çeşitli dokularda virüs genomunu tespit etti.
Ayrıca, daha önce sağlıklı olan ve şiddetli dang hummasına benzer semptomlar gösteren iki genç kadın da öldü. Hamile değillerdi. Bunlar, literatürde Oropouche enfeksiyonuyla ilişkili ölümler olarak sınıflandırılan ilk vakalardı.
Bu ölümcül vakaların yetişkinlerde veya fetüslerde ne sıklıkta meydana geldiğini belirlemek henüz mümkün değil. Şimdiye kadar, semptomların önceki salgınlarla karşılaştırıldığında değiştiğine dair bir kanıt yok.
