Uzun zaman önce büyük depremlerin meydana geldiği yerlerde bugün hala bir miktar sarsıntı hissedebiliyoruz. Bu sarsıntı, geçmiş depremlerin yankıları gibi, ilk depremden sonra günlerce, hatta yıllarca devam edebilen artçı şoklar olabilir. Ya da öncü sarsıntılar olabilir. Bu da daha büyük bir depremin yolda olduğu anlamına gelebilir.
Diğer bir olasılık da bunların o bölgedeki düzenli arka plan sismik faaliyetleri olmasıdır. Bu sarsıntıların yankı mı, gelecekteki şoklar mı, yoksa sadece normal hareketini yapan Dünya mı olduğunu anlamaya çalışmak bir gizem!
Missouri Üniversitesi Jeoloji Bilimleri Bölümü’nden iki araştırmacı Yuxuan Chen ve Mian Liu, Kuzey Amerika’daki en büyük depremlere tanık olan üç olay hakkında bir çalışma yürütmeye karar verdiklerinde, tartışmayı kesin olarak çözüme kavuşturmak gerekiyordu. 1811-1812’deki 7,2-8,0 büyüklüğündeki New Madrid depremlerine, Güney Carolina’da 6,7-7,3 büyüklüğündeki 1886 Charleston depremine ve 6,5-7,5 büyüklüğündeki Quebec, Kanada’daki 1663 Charlevoix depremine odaklandılar.
Bilim adamları artçı şokları kolaylıkla tespit edebilir. Ancak öncü şokları arka plandaki sismisiteden ayırmak zor bir iştir. En yakın komşu yöntemini kullandılar. Yani belirtelim. Yakın zamanda meydana gelen iki deprem birbirine beklenenden daha yakınsa, biri diğerinin artçısı olabilir.
İlginizi Çekebilir: İzlanda, volkanik patlama tehlikesi nedeniyle olağanüstü hal ilan etti!
Modern sismik faaliyetlerin geçmişteki büyük depremlerle ilgisi olmadığı sonucuna varıldı
Bilim adamları, tarihi merkez üslerinin 155 mil (250 kilometre) yarıçapındaki depremlere baktı.
Missouri-Kentucky sınırında 1980 ile 2016 yılları arasında meydana gelen depremlerin yaklaşık yüzde 30’unun muhtemelen New Madrid depremlerinin artçı şokları olduğunu buldular. Ekip, Güney Carolina’nın Charleston kentindeyken, yaklaşık yüzde 16’sının 1886 depreminin artçı şokları olduğunu buldu.
Chen bir basın açıklamasında şu ifadeleri kullandı. “Zamanı, mesafeyi ve olay çiftlerinin büyüklüğünü kullanıyorsunuz ve iki olay arasındaki bağlantıyı bulmaya çalışıyorsunuz, fikir bu. Bir çift deprem arasındaki mesafe, arka plandaki olaylara göre beklenenden daha yakınsa, o zaman bir deprem muhtemelen diğerinin artçı şokudur.”
Ekip, Kanada’nın Quebec bölgesi için modern sismik faaliyetlerin geçmişteki büyük depremlerle ilgisi olmadığı sonucuna vardı.
Bu nedenle bilim insanları için belirtelim. Bunun geçmişten gelen yankılar ile Dünya’nın o yerlerdeki düzenli gürlemelerinin bir karışımı gibi olduğunu ifade etti.
Bu artçı şoklar, ana depremden sonra yer kabuğunun ayarlanmasının bir parçasıdır. Ana deprem kadar güçlü olmasalar da binalara zarar verebilir ve etkilenen bölgenin toparlanmasını zorlaştırabilirler.
‘New Madrid sismik bölgesinde ve istikrarlı Kuzey Amerika’nın geri kalanında uzun ömürlü artçı şoklar‘ başlıklı çalışmanın Journal of Geophysical Research: Solid Earth’te yayınlandığını da belirtelim.
