Satürn’ün halkaları oldukça ikonik, ancak yeni kanıtlar, Dünya’nın da bir zamanlar benzer bir halkaya sahip olabileceğini öne sürüyor. Bu halkaların yüzeyde büyük değişimlere neden olabileceği düşünülüyor.
Dünya, tarihi boyunca birçok farklı evreden geçti. İlk dönemlerinde magma okyanuslarıyla kaplıydı, daha sonra dev bir kartopu haline geldi. Kara kütleleri yüz milyonlarca yıl boyunca parçalanıp birleşti. Ancak, Dünya’nın bir halka sistemine sahip olduğu fikri oldukça yeni bir önerme.
Avustralya’daki Monash Üniversitesi’nden araştırmacılar, yaklaşık 466 milyon yıl önce Dünya’nın etrafında kayalık bir halka oluştuğunu ve bunun birkaç on milyon yıl boyunca varlığını sürdürdüğünü öne sürdüler. Bu sonuç, detaylı bir jeolojik araştırmanın ürünü olarak ortaya çıktı.
O dönemde, Ordovisyen olarak bilinen dönemde, Dünya’da çarpma kraterlerinin sayısında bir artış olduğu gözlemleniyor. Araştırma ekibi, bu döneme ait bilinen 21 kraterin yerini haritaladı ve tektonik plakaların hareketlerini takip ederek bu kraterlerin oluşum anındaki yerlerini belirlemeye çalıştı.
İlginç bir şekilde, tüm kraterler ekvatora 30 derece mesafede yer alıyordu. Normalde kraterlerin dünyanın dört bir yanına rastgele dağılması beklenirdi, bu yüzden bu durum oldukça dikkat çekiciydi.
Araştırmacılar, kıta yüzeyinin o zamandan bu yana ne kadarının bu kraterleri koruyabileceğini hesapladılar. Gömülmüş, aşınmış veya tektonik aktivitelerden etkilenmiş bölgeleri dışarıda bırakarak, orta Ordovisyen döneminden önceye dayanan stabil ve bozulmamış kabuk bölümlerine odaklandılar. En iyi sonuçlar Batı Avustralya, Afrika ve Kuzey Amerika ile Avrupa’nın bazı bölgelerinde elde edildi.
Ekip, aynı tektonik modelleri kullanarak zaman içinde geri gidip bu ana bölgelerin Ordovisyen döneminde gezegenin neresinde bulunduğunu belirledi. Gerçekten de, bu uygun arazinin sadece %30’unun ekvatora yakın olduğu görüldü. Ekip, 21 kraterin tamamının bu azınlık arazide bulunmasının istatistiksel bir anormallik olduğunu belirtti.
Peki, bir meteor akışının ekvator çevresinde yoğunlaşmasına ne sebep olabilir? Eğer Dünya, yaklaşık 466 milyon yıl önce geçen bir asteroidi yakalayıp parçalayarak bir halka oluşturduysa, bu enkaz daha sonra ekvator çevresine düşmüş olabilir.
Bu halka teorisi, o dönemin bazı gizemlerini de açıklayabilir. Kraterlerde bulunan meteorit kalıntıları, Dünya’ya çarpmadan önce uzayda fazla zaman geçirmediklerine dair işaretler gösteriyor. Bu durum, büyük bir asteroitin yakın zamanda parçalanarak bir halkaya dönüşmesi ile uyumlu.
Yaklaşık 20 milyon yıl sonra Dünya, Hirnantian Buzul Çağı’na girdi ve sıcaklıklar son yarım milyar yılın en düşük seviyelerine düştü. Dünya’nın Güneş’e göre eğimi nedeniyle, ekvator çevresindeki bir halka Dünya yüzeyinin bir kısmını gölgelemiş ve potansiyel olarak küresel bir soğuma olayına neden olmuş olabilir.
Çalışmanın baş yazarı Profesör Andy Tomkins, “Bir halka sisteminin küresel sıcaklıkları etkilemiş olabileceği fikri, dünya dışı olayların Dünya’nın iklimini nasıl şekillendirmiş olabileceğine dair anlayışımıza yeni bir karmaşıklık katmanı ekliyor” dedi.
Bu ilgi çekici bir fikir ve hatta halkaların Dünya ve diğer gezegenlerin yaşam döngüleri boyunca birden fazla kez var olabileceği olasılığını gündeme getiriyor. Sonuçta, Satürn’ün halkalarının 10 milyon yıl kadar genç olabileceği ve 100 milyon yıl içinde yok olabileceği düşünülüyor. Mars da şu anda uydularından birini parçalayarak 20 ila 40 milyon yıl içinde yeni bir halka oluşturabilir.
Araştırma ekibi, asteroitlerin nasıl parçalanıp halkalar oluşturduğunu ve bu halkaların zaman içinde nasıl evrimleştiğini modellemeyi planlıyor. Daha sonraki çalışmalar, halkaların iklim üzerindeki olası etkilerini incelemeye çalışacak.
