ethereum

Her ne kadar Ethereum ve Bitcoin birbiriyle eşleştirilen terimler olsa da aslında bu ikisi tamamen farklı şeyler. Öncelikle Ethereum’un Bitcoin gibi yalnızca bir dijital para birimi olmadığını, aynı zamanda onu merkezi olmayan dev bir bilgisayar haline getiren özelliklere sahip olduğunu bilmek gerekiyor. Ethereum’u anlamak için de öncelikle blockchain’in nasıl çalıştığını bilmek gerekiyor. Ayrıca Ethereum bir altcoin’dir. Daha önce “Altcoin nedir?” isimli rehber içeriğimiz ile tüm detayları aktarmıştık.

Blockchain nasıl çalışır?

Blockchain, belli türdeki verilerin giderek büyüyen veritabanıdır ve oldukça önemli özelliklere sahiptir. Veriler bu veritabanında depolandıktan sonra değiştirilemez ve silinemez. Yani tüm veriler sonsuza kadar kalıcıdır. Aynı zamanda bu veritabanını belirli bir kişi ya da kurum korumaz. Bu görevi binlerce kişi üstlenmiş durumda ve herkesin kendi veritabanı kopyası mevcut.

Eğer biri ağ üzerinde para transferi ve benzeri önemli bir iş yaparsa o ağdaki herkes bu işlemi görebiliyor. Herkes sayfa dolana kadar sayfada yer alan duyuruları not ediyor. Bu olurken herkes matematiksel bir bulmaca çözerek içerikleri mühürlemeye çalışmak zorunda. Bunu ilk yapan kişi de bir miktar dijital para ile ödüllendiriliyor. Sayfa kapatıldıktan sonra ise bu sayfa klasöre ekleniyor ve yeni bir sayfa açılıyor. Bu süreç sonsuza kadar bu şekilde devam ediyor. Zaman içerisinde bu önemli işlemler içeren sayfalar klasöre ekleniyor ve bir veritabanı oluşturuluyor. Bu veritabanına da blockchain adı veriliyor.

ethereum

Blockchain marketi ne yapar?

Blockchain her türlü verinin depolanması için kullanılabilir ve blockchain’in depolamış olduğu veri ona kendi değerini verir. Bitcoin’in blockchain’i de mali işlemlerinin kayıtlarını depolar ve sonrasında dolar ya da pound gibi para birimlerine benzer duruma getirilir. Yani Bitcoin doların hizmet etmediği hiçbir şeye hizmet etmez. Ancak Ethereum ise şudur:

Basit bir şekilde açıklayacak olursak Ethereum’un devasa bir bilgisayar olduğunu söylemek mümkün. Üstelik inanılmaz yavaş ve pahalı olan bilgisayarlardan. 90lı yılların telefonlarının gücüyle aynı güce sahip olan bu devasa bilgisayar bazı önemsiz işlerden başka bir şey yapamaz. Elbette tüm bunlar pek de ilgi çekici görünmüyor ancak neden Ethereum bu kadar dikkatleri üzerine toplamış durumda? Çünkü o dünyaya yayılmış, merkezi olmayan devasa bir bilgisayar ve bu şekilde dünyayı fırtınayla kaplamayı başarıyor. Ethereum’un blockchain’inin nasıl çalıştığını anlamak için bir dünya bilgisayarının nasıl çalıştığını anlamak yeterli olacaktır.

Ethereum nasıl çalışır?

Tıpkı diğer blockchainler gibi Ethereum’un da binlerce kişi ile çalışması gerekiyor. Ağdaki her bilgisayar Ethereum Sanal Makinesi (EVM) adı bir şeyi çalıştırıyor. Bu makineyi Ethereum’a özel bir programlama dili ile yazılan ve bu şekilde yürütülen bir işletim sistemi olarak düşünebiliriz. EVM tarafından yürütülen yazılım ya da uygulamalara da akıllı sözleşmeler (smart contracts) adı veriliyor.

Eğer bu dünya bilgisayarında bir şey yapmak istiyorsanız belirli bir para ödemeniz gerekiyor. Ancak bu ödemeyi dolar ya da pound ile yapmayacaksınız. Bunun yerine ether adı verilen bir dijital para birimi kullanmak zorundasınız. Ether aslında tıpkı bitcoin gibidir ancak aradaki tek fark ether’in akıllı sözleşmeleri yürütmeyi sağlayan ödeme için kullanılmasıdır.

Ethereum’da bir insan ve smart contract birer kullanıcı gibi görünüyor. Bir insan kullanıcının yapabileceği her şeyi akıllı sözleşme de yapabiliyor. Bu sözleşmeler ağ üzerinde tıpkı diğer insanlar gibi hareket edebiliyor ve her ikisi de diğer para birimleri gibi ether alıp gönderebiliyor. Ancak insan kullanıcıların aksine akıllı sözleşmeler pek çok eylem için önceden tanımlanmış olan bir bilgisayar programı çalıştırabilir.

ethereum

Akıllı sözleşmelerin gücü!

Bunu bir örnek vererek gösterelim. Örneğin ortada bir iddia var ve Ali yarın havanın güneşli olacağını Ayşe ise yağmurlu olacağını söylüyor. Kazanan da 100 dolar alacak. Peki, kazananın sözünü tutacağını nasıl bilebiliriz? Bunu yapmanın en basit yolu birbirine güvenmek. Ancak Ali ve Ayşe birbirine ne kadar yakın bilemeyiz. Bunun için bir yasal sözleşme imzalama da çözüm olabilir. Ancak bunu yasal yolla yapmak ikisine de daha pahalıya patlardı.

İşte bu noktada Ethereum’un akıllı sözleşmesinin günü kurtaracağını söyleyebiliriz. Akıllı bir sözleşme aslında tıpkı güvenilir bir arkadaş gibi ancak tek farkı kod ile yazılmış olması. Bu noktada Ethereum’un Ali ve Ayşe’den 100 dolar değerinde ether alabilecek ve diğer gün hava durumunu kontrol ederek kazanana 200 dolar değerinde ether verebilecek olan bir yazılımı mevcut.

Akıllı bir sözleşme yazıldıktan sonra herhangi bir şekilde değiştirilemeyeceği için de yapılan sözleşmenin her ne olursa olsun yürütülebileceğinden emin olabilirsiniz.

ethereum

Akıllı sözleşme nasıl yürütülür?

Bir akıllı sözleşme yürütüldüğünde uygulama ile ilgili bütün bilgileri işlem olarak bir bloğa kaydeder. Çok yüksek seviyelerde veri alanı oluşur ve bu alan Ethereum’a inanılmaz bir güç kazandırır. Ayrıca bu alan akıllı sözleşmelerin işlem olarak kaydedilmesini de sağlar. Ethereum blockchain’indeki bloklar da üç çeşit işlem içerebilmektedir. Ether’in bir kullanıcıdan diğerine düzenli olarak aktarılması: Bunlar ağdaki sıradan bitcoin benzeri işlemlerdir. Eğer arkadaşınıza direkt olarak ether gönderirseniz veri alanı boş bırakılacaktır.

Ether’in bir kullanıcıdan kimseye aktarılmaması: Alıcı olmayan bir işlem yapıldığı takdirde bu işlemin amacı veri alanındaki içerik ile ağda akıllı bir sözleşme oluşturmak olacaktır. Veri alanı ağda yer alan diğer kullanıcılar gibi hareket etmek için bir yazılım kodu içermektedir. Ether’in bir kullanıcıdan akıllı sözleşmeye aktarılması: Bir kullanıcı ya da akıllı sözleşme, bir akıllı sözleşme yapmak istediğinde bu sözleşmeye bir işlem yapmak ve yürütme talimatı vermek zorunda. Diğer blockchain’lerde olduğu gibi yukarıda bahsettiğimiz 3 durumdan biri gerçekleştiğinde de bütün ağa haber verilir ve ağdaki herkes bunu not eder.

Yorumlar

Please enter your comment!
Please enter your name here