Dünya İklimi Kendini Düzenlemeye Çalışıyor!

İklimin değişmesiyle yaşam koşullarının da zorlaştığını görmek mümkün. Ancak neyse ki Dünya iklimi kendi kendine düzenleyerek yaşamın sürmesini sağlıyor!

dunya-iklimi

Dünya yüz milyonlarca yıl öncesinden bu yana meydana gelen iklim değişikliklerinden sağ kurtulmayı başardı. İklim değişiklikleri kitlesel yok oluşlara sebebiyet verse de yaşam her zaman devam etti ve aslında bu son derece gizemli bir durum. Bir iklim değişikliği Venüs’ü cehenneme çevirmişti ancak Dünya bugüne dek hiç hayatın gidişatını etkileyecek kadar sıcak ya da soğuk olmadı. Yani Dünya iklimi her seferinde düzenlemeyi başardı. Her ne kadar ABD’de iklim değişikliği kendini somut olarak belli etmeye başlasa da bir yandan da aksi yönde ilerlemeler kendini gösteriyor gibi görünüyor.

Bilim insanları, uzun zamandır iklim değişikliğini kontrol altında tutabilen gezegensel bir termostat olasılığı üzerinde duruyor. Bir jeokimyager olan Philip Pogge von Strandmann iklimin çok fazla değişemeyeceğini, aksi takdirde yaşamın son bulacağını ifade ediyor. İklimin delice bir değişim yaşamaması için de bir mekanizma olması gerektiğini belirtiyor.

Söz konusu mekanizma ise hava koşullarına dayanıklı bir termostat olarak adlandırılıyor. Bu termostat şu şekilde çalışıyor: karbondioksit sıcaklığı kapana kıstırıyor, Dünya’yı rahat ve iyi tutuyor. Karbondioksitte yaşanacak bir düşüş buzul çağına bile neden olabilir. Ani bir yükseliş ise gezegeni çıtır çıtır yakabilir. Dünya bu sera gazını hava şartları ile düzenler. Atmosferik karbondioksit yağmur suyunda çözünerek bikarbonat oluşturmak için kayalar ile birleşir. Yağmur ve nehirler de karbonik asidi denize taşır.

dunya-iklimi

Yağmur suyu ya da nehirlerde çözünen kayalar karbondioksiti atmosferden çıkarır ve bikarbonat şeklinde suyun içine koyar. Sonrasında yağmur suyu ve nehirler okyanuslara karışır. Okyanusta ise bikarbonat kalsiyum ile birleşerek kireç taşı oluşturur. Bu da karbondioksitin kilitlenmesini sağlar.

Küresel termostat sıcak ve soğuk tepkiler verir. Isı kimyasal reaksiyonları hızlandırır, kayaların ve yağmur suyunun karbondioksit seviyelerini daha hızlı düşürmesine ve bu şekilde gezegenin daha hızlı bir şekilde soğumasına neden olur. Soğuk hava ise bu süreci yavaşlatır ve gezegenin aşırı soğuk olmasını engeller.

Kireç taşının içinde kalan karbondioksit atmosfere mutlaka geri dönecektir. Dünya’nın kabuğunun altına çekilen kireç taşı tektonik plakların hareketiyle bunu yapacaktır. Sonunda karbondioksit kalkerden ayrılarak volkanik patlamalar ile gökyüzüne atılacaktır.

Sıcak periyotlardaki hava şartları karbondioksiti yanardağlardan daha hızlı atmosferden giderir. Bu da toplam karbondioksit hacminin düşmesine neden olur. Soğuk dönemde ise yanardağlar karbondioksit oranının ciddi ölçüde artmasına neden olur.

dunya-iklimi

Dünya iklimi üzerindeki tek etki hava koşulları değildir!

Elbette hava koşulları dünya iklimi üzerindeki tek etki değildir. Örneğin iklim bitki örtüsünün büyümesindeki değişimlere de tepki verir. Bitkiler atmosferi karbondioksitten temizler ancak elbette etkileri sınırlıdır.

Daha önce Venüs’ten bahsetmiştik. Şu anda atmosferinin neredeyse tamamı karbondioksit olan Venüs’te ortalama sıcaklık 800 Fahrenheit’tan fazla ancak Dünya’da ortalama sıcaklık 60 Fahrenheit’a yakın. Bilim insanları gezegenimizin iklimini uzun süre koruyan şeyin de kayalar ile etkileşime giren su olduğunu iddia ediyor.

Dünya iklimi her geçen gün değişiyor ve yaşamın da bu nedenle daha zor hale geldiğini söylemek mümkün. Dünya’nın daha yaşanabilir bir yer haline gelmesi için ise karbondioksit kirliliğinin sınırlanması gerekiyor. Ancak yine de her koşulda gezegenimiz kendi iklimini kendisi düzenliyor ve yaşam her koşulda devam ediyor.

Paylaş
Merve Öziş
Merve Öziş, 2012 yılında Anadolu Üniversitesi İngilizce İktisat bölümüne başladı ve 2013 yılından bu yana makale yazıyor. Birçok elektronik yayın yapan medyada çalışmalar yaptı. Son olarak ise özellikle Teknoloji ve Bilim ile yakından ilgileniyor ve bu konularda yayınlanan araştırmaları takip ediyor.