Kısaca Motor Tarihi

Motor tarihçesi, günümüzdeki modern içten yanmalı motor teknolojilerine gelene kadar ciddi bir mücadeleyi kapsıyor. Bu süreçte birçok önemli isimden, birbirinden farklı motor örnekleri geldi. Elbette ki bu örnekler arasında çok ciddi gelişmeler de buluyor. İşte dünden bugüne kısaca motor tarihçesi!

İlk önemli motor örneği Savery’den geldi!

İcat edilen ilk motor İngiliz mucit ve mühendis Thomas Savery tarafından 1698 yılında yapılmıştır. Savery’nin yaptığı bu motor tam anlamıyla günümüzde çalışan otomobil motorlarına benzemiyordu. Yapılan bu çalışma basitçe anlatılmak istenirse, buharla çalışan ve madenlerden su çekmek için yapılan bir tulumba idi. Bu tulumba sistemi verimsiz olduğundan pek kullanılmadı ama yine de kendinden sonraki çalışmalar için bir öncü oldu.

Savery tulumba sistemi
Savery’nin tulumba sistemi

İngiltere Watt ile bir devrim yaşadı!

Yıl 1769’u bulduğunda ise yine Birleşik Krallık topraklarında bulunan, şimdi bu krallıktan ayrılmış İskoçya’da yaşayan James Watt, ilk icadı olan buhar makinesini icat etti. Bu icat ile beraberinde İngiltere topraklarında “Sanayi Devrimi” başlamıştır. Watt aynı zamanda bugün sık sık kullanılan “beygir gücü (horse power)” terimini bulmuştur. Ayrıca uluslararası birim sisteminde (SI) kullanılan, gücün birimi olan Watt’ın da isim babasıdır.

Watt buhar makinesi
Watt’ın buhar makinesi

Yine bir İskoç olan Robert Stirling 1818 yılında, motorunun ilk pratik örneği olan ve kendi adını taşıyan Stirling motorunu icat etti. Bu motor taş ocaklarından su çekmek için kullanıldı. Robert Stirling ile ilgili ilginç ama aslında şaşırılmaması gereken bir şey de, Stirling’in yedi çocuğu vardı ve bunlardan 5’i meslek olarak kendilerine mühendisliği seçmişlerdir.

Stirling motoru
Stirling motoru

Fazla değil, birkaç yıl daha ilerlediğimizde karşımıza Fransız askeri mühendisi ve fizikçi Sadi Carnot adı karşımıza çıkıyor. Sadi ismi babasının hayran olduğu İranlı şair Sadi’den gelmektedir. Mühendislik öğrencileri bu isime termodinamik kitaplarından “Carnot Çevrimi” ile alışkın olacaklardır. Kendisi “Termodinamiğin Babası” olarak da anılır. 1824 yılında ilk yayını ısı motorunun verimliliğinin, bir motor ile bunun çevresi arasındaki sıcaklık farkına bağlı olduğu idi.

Carnot motoru
Carnot motoru

Modern motor tarihi Otto ile başladı!

Yıllar geçiyor ve bu kez de 1877’de Nikolaus Otto ismini duyuyoruz. Otto, başarılı bir şekilde petrol ile çalışan içten yanmalı motoru ve bugünde modern içten yanmalı motorlara öncülük eden bu motoru icat eden Alman mühendistir.

Bu motorun çalışma prensibi, sabit bir motor ve bu motorda bulunan bir silindir içerisinde aşağı-yukarı hareket eden bir silindire dayanır. Otto Çevrimi 4 temel çalışma ilkesine sahiptir bunlar:

  1. Emme Zamanı: Piston silindir içerisinde üst ölü noktadan alt ölü noktaya doğru hareket eder ve silindir içerisini, emme supaplarının da açılması ile hava ile doldurur.
  2. Sıkıştırma Zamanı: Silindir içerisine dolan havayı da iterek, piston üst ölü noktaya doğru hareket eder ve havayı sıkıştırır.
  3. İş Zamanı: Sıkıştırılan hava yüksek bir basınca ulaşır ve bu evrede bujilerden çıkan kıvılcım ile ateşleme işlemi yapılır. İş gerçekleşir ve piston aşağı hareket eder.
  4. Egzoz Zamanı: Aşağıda bulunan piston, silindir içerisine dolan kirli hava-yakıt karışımını yani egzozu, üst ölü noktaya hareket ederek egzoz supaplarınında açılması ile silindir içerisinden dışarıya atar.
Otto motoru
Otto motoru

Motor tarihindeki önemli alternatif Diesel’den geldi!

Yaklaşık 15 yıl sonra, 1892’de yine Alman bir mühendis ve mucit olan Rudolf Diesel ile tanışıyoruz. Hani şu otomobillerde kullanılan dizel yakıtın isim babası olan Rudolf Diesel. Dizel motorlar çalışma prensibi olarak Otto motorları gibi 4’e ayrılırlar. Bu evreler yukarıda da belirtildiği gibi emme, sıkıştırma, iş ve egzozdur. Dizel motorları Otto motorlarından yani benzinle çalışan motorlardan ayıran birkaç temel esas vardır. İlk olarak dizelde buji yerine kızdırma bujisi dediğimiz buji bulunur.

Diesel motoru
Diesel motoru

Bunlar yüksek bir gerilimde çalışırlar çünkü dizel motorlar benzinlilere göre daha fazla sıkıştırma yapar ve kışın bu motorlarda hava-yakıt karışımını yakmak zor olacağından bu gerilime ulaşılır. Diğer bir fark ise, dizel motorlar benzinlilere oranla daha temizdir fakat daha fazla gürültü çıkarırlar. Benzinli ve dizel motorları hiç görmeden, motor çalışırken çıkan ses ile ayırt edilebilir. Ayrıca dizeller yine benzinlilere kıyasla daha az güç üretirler.


Konuk Yazar: Doğan Şen

1 yorum

Yorumlar

Please enter your comment!
Please enter your name here